Tác giả: CDLAF Law Firm (Đối tác pháp lý chiến lược của CFT)
Khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào là quyền lợi chính đáng giúp doanh nghiệp giảm chi phí thuế, tối ưu giá thành và nâng cao lợi nhuận. Thế nhưng, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp bị loại chi phí, truy thu thuế, phạt vi phạm hành chính chỉ vì chưa nắm rõ quy định khấu trừ, đặc biệt là điều kiện về hóa đơn, chứng từ nộp thuế và thanh toán không dùng tiền mặt. Nghị định 181/2025/NĐ-CP cùng Nghị định 52/2024/NĐ-CP đã quy định rõ ràng nhưng cũng rất chặt chẽ, đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu sâu để vận dụng chính xác, tránh rủi ro không đáng có.
Hóa đơn, chứng từ nộp thuế – nền tảng không thể thiếu
Để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, doanh nghiệp bắt buộc phải có hóa đơn GTGT hợp lệ hoặc chứng từ nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu. Đây là điều kiện tối thiểu nhưng thực tế nhiều doanh nghiệp vẫn mắc lỗi như hóa đơn thiếu thông tin, sai mã số thuế, hoặc chứng từ nộp thuế không khớp với tờ khai hải quan. Đặc biệt, với trường hợp nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài, chứng từ nộp thuế này cũng được chấp nhận làm căn cứ khấu trừ theo quy định.
Doanh nghiệp cần xây dựng quy trình đối chiếu hóa đơn và chứng từ nộp thuế ngay khi phát sinh, lưu trữ đầy đủ, đảm bảo tính pháp lý khi thanh tra thuế. Hóa đơn không hợp lệ hoặc thiếu chứng từ nộp thuế sẽ bị loại khấu trừ, truy thu thuế và phạt vi phạm.
2. Thanh toán không dùng tiền mặt – quy định chặt chẽ, phạm vi rộng
Theo quyđịnh, mọikhoản chi từ 5 triệuđồngtrởlên (bao gồm VAT) phảithanhtoánkhôngdùngtiềnmặtđểđủđiềukiệnkhấutrừthuế. Nghịđịnh 52/2024/NĐ-CP đãđịnhnghĩaphươngtiệnthanhtoánkhôngdùngtiềnmặt bao gồm: séc, lệnh chi, ủynhiệm chi, nhờthu, ủynhiệmthu, thẻngânhàng (thẻghinợ, thẻtíndụng, thẻtrảtrước), víđiệntửvàcácphươngtiệnthanhtoánkháctheoquyđịnh Ngân hàng Nhà nước. Doanh nghiệpcóthểthanhtoán qua ngânhànghoặctổchứctrunggianthanhtoánđượcphápluậtchophép.Tuy nhiên, nộptiềnmặttrựctiếpvàotàikhoảnbênbánkhôngđượccoilàthanhtoánkhôngdùngtiềnmặt, trừcáctrườnghợpđặcthùquyđịnhtạiLuậtThuế GTGT.BộphậnKếtoáncủadoanhnghiệpcầnkiểmtrachứngtừthanhtoántrướckhihạchtoánkhấutrừthuế GTGT đầuvào, đảmbảođúngphươngthứcthanhtoánkhôngdùngtiềnmặt. Lưu ý rằngthanhtoánkhôngđúngphươngthứcsẽbịloạikhấutrừthuế GTGT, làmtănggiávốn, bịtruythuthuế GTGT cùngtiềnphạt.
3.Thanh toán bù trừ – cần minh bạch và đầy đủ hồ sơ
Pháp luậtchophépthanhtoántheophươngthứcbùtrừcôngnợ, nhưngdoanhnghiệpphảilậpbiênbảnđốichiếucôngnợ, thểhiệnrõgiátrịbùtrừgiữahànghóa, dịchvụmuavàovàbánra.Nếubùtrừ qua bênthứba, biênbảnxácnhậncủacảbabênlàbắtbuộc. Đốivớikhoảncấntrừbằngtiềnvay, mượn, hợpđồngvaymượnphảilậptrướcvàcóchứngtừchuyểntiền qua ngânhàng. Tuy nhiênkhithựchiệnthanhtoánbùtrừ, doanhnghiệpcầnlậpđầyđủbiênbảnđốichiếucôngnợ, hợpđồngvaymượnvàchứngtừthanhtoán, lưuhồsơcẩnthậnđểchứngminhgiaodịchkhiquyếttoánthuế.
4. Thanh toán qua bên thứ ba – hợp đồng phải quy định rõ
Doanh nghiệpcóthểthanhtoán qua bênthứbatheoyêucầucủabênbánhoặcthanhtoánủyquyền, nhưngphápluậtyêucầuphươngthứcnàyphảiđượcquyđịnhrõtronghợpđồngvàbênthứbaphảilàtổchứchoặccánhânhợppháptheoquyđịnh. Nếuthiếunội dung nàytronghợpđồnghoặcbênthứbakhôngđủtưcáchpháplý, giaodịchsẽkhôngđượckhấutrừthuế GTGT đầuvào.Khi thanhtoán qua bênthứba, doanhnghiệpcầnsoạnhợpđồngrõràngphươngthứcthanhtoán, kiểmtraphápnhânbênthứbavàlưuchứngtừchuyểntiềnđầyđủ.
5. Thanh toán bằng cổ phiếu, trái phiếu – quy định mới cần thận trọng
Nghịđịnh 181/2025/NĐ-CP chophépthanhtoánbằngcổphiếu, tráiphiếunếuphươngthứcnàyđượcquyđịnhtronghợpđồng. Tuy nhiên, hìnhthứcnàyđòihỏidoanhnghiệptuânthủđồngthờiphápluậtthuế, kếtoánvàchứngkhoán, đảmbảođịnhgiáhợplývàminhbạch.Trướckhithựchiệnthanhtoánbằngcổphiếu, tráiphiếu, doanhnghiệpcầnthamvấnluậtsưthuếvàchuyêngiatàichính – chứngkhoánđểđảmbảotuânthủphápluật.
6. Trả góp, trả chậm – quyền lợi và nghĩa vụ đi kèm
Với hàng hóa, dịch vụ mua trả góp, trả chậm, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào nếu có hợp đồng mua bán, hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt khi đến hạn. Tuy nhiên, nếu đến thời điểm thanh toán mà chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế đã khấu trừ. Kế toán cần theo dõi thời điểm thanh toán theo hợp đồng, đảm bảo bổ sung chứng từ thanh toán kịp thời để giữ quyền khấu trừ thuế GTGT.
Quy định về hóa đơn, chứng từ nộp thuế và thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng chặt chẽ, không chỉ đảm bảo minh bạch thị trường mà còn nâng cao quản trị doanh nghiệp. Hiểu đúng và áp dụng đúng sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro bị loại chi phí, truy thu thuế, phạt vi phạm hành chính, đồng thời tối ưu giá thành và tăng lợi nhuận bền vững. Để đảm bảo an toàn, mỗi doanh nghiệp nên xây dựng quy trình kiểm soát hồ sơ khấu trừ, đào tạo kế toán định kỳ và tham vấn luật sư thuế hoặc chuyên gia tư vấn độc lập khi cần thiết.
Thời gian viết bài: 20/09/2024
Bài viết ghi nhận thông tin chung có giá trị tham khảo, trường hợp bạn mong muốn nhận ý kiến pháp lý liên quan đến các vấn đề mà bạn đang vướng mắc, bạn vui lòng liên hệ với Luật sư của chúng tôi theo email info@cft.vn
Vì sao chọn dịch vụ CFT
- Chúng tôi cung cấp đến bạn giải pháp pháp lý hiệu quả và toàn diện, giúp bạn tiết kiệm ngân sách, duy trì sự tuân thủ trong doanh nghiệp;
- Chúng tôi tiếp tục duy trì việc theo dõi vấn đề pháp lý của bạn ngay cả khi dịch vụ đã hoàn thành và cập nhật đến bạn khi có bất kỳ sự thay đổi nào từ hệ thống pháp luật Việt Nam;
- Hệ thống biểu mẫu về doanh nghiệp, đầu tư được xây dựng và cập nhật liên tục sẽ cung cấp khi khách hàng yêu cầu, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục;
- Doanh nghiệp cập nhật kịp thời các chính sách và phương thức làm việc tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Đội ngũ Luật sư của CFT nhiều năm kinh nghiệm hoạt động tại lĩnh vực Lao động, Doanh nghiệp, Đầu tư cùng với các cố vấn nhân sự, tài chính;
- Quy trình bảo mật thông tin nghiêm ngặt trong suốt quá trình thực hiện dịch vụ và ngay cả khi dịch vụ được hoàn thành sau đó;
Bạn có thể tham thảo thêm:
